In Botswana wordt u overweldigd door de mooiste en meest ongerepte game reserves ter wereld. De Kalahari zoutpannen met zijn zebra´s en gnoe´s, Okavango Delta en het aangrenzende Moremi Game Reserve en Chobe National Park met zijn enorme populaties olifanten, grote katten en vogels zijn de belangrijkste. De nog (spaarzaam) aanwezige San-cultuur en een bezoek aan de nabijgelegen Victoria Falls maken Botswana tot een droombestemming.

De accommodaties variëren van tentovernachtingen tot zeer luxe lodges. Het prijsniveau is redelijk hoog, door de transportkosten en gekoesterde kleinschaligheid van accommodaties van hoog niveau. Door de onherbergzaamheid van grote delen van het land, is de beste manier om Botswana te bezoeken een "fly in", of "all inclusive package" (transfers, overnachtingen, volpension, game drives), waarbij u met Mokoro's (kano's), 4x4's of vliegtuigjes diep in de natuurgebieden wordt gebracht. Voor een bezoek aan Botswana dient u dus een klein beetje avontuur niet te schuwen en rekening te houden met een wat ruimer budget.

Bezienswaardigheden

Okavango Delta

De delta heeft een oppervlakte van 20.000 km² en is één van de belangrijkste natuurgebieden van zuidelijk Afrika. Tijdens het regenseizoen treedt de rivier buiten haar oevers en overspoelt zij soms tot 13.000 km² land. Dat gebeurt meestal omstreeks mei. Op dat ogenblik nestelen zich ook de meeste dieren in het gebied. Van mei tot oktober is dan ook de beste periode om de delta te bezoeken.

De Okavango delta scheidt Angola van Namibia. De delta loopt langs de Caprivi Strip in het noordoostelijk deel van Namibia en stroomt daar Botswana binnen waar het ten noorden van de Kalahari woestijn een moeras vormt. In de woestijn irrigeert de delta 15.000 km². Een deel van het water komt in het Ngami meer terecht. Het moeras verzandt daar letterlijk in de Kalahari. De Okavango heeft dus geen zeemonding.

Safari's verlopen meestal met een 'mokoro', een kano. De Okavango delta maakte ooit deel uit van het Makgadikgadi, waarvan de vroegere oppervlakte op 80.000 km² werd geraamd en de toenmalige diepte op 30 meter. Nu is Makgadikgadi een enorme vlakte met dikke korsten zout (zie later). Soms gebeurt het dat de vloed ook die zoutpannen overspoelt, die 200 km zuidoostelijker liggen. Er verschijnen dan lagunes die grote aantallen flamingo's lokken. Na verdamping blijven er voldoende beken en drassig land over voor de vleeseters als luipaarden en leeuwen. Ook de sitatunga antilope laat zich hier zien. Het water dat uit Angola van de Cubango (Kavango in Namibia en Okavango in Botswana) naar de Kalahari stroomt, is heel zuiver omdat zij door gebieden vloeit waar geen landbouw of nijverheid is en gezuiverd wordt door de alom groeiende papyrus.. De delta herbergt veel vis, zoals snoek, barbeel en brasem. De overs zijn begroeid met papyrus en riet. In het moeras voelen nijlpaarden, zebra's, krokodillen, leeuwen, cheetah's, luipaarden, hyena's en diverse soorten watervogels en waterbokken zich thuis. Er leven echter ook buffels, giraffes, bavianen, zwarte én witte neushoorns en diverse antilopen en gazelles zoals de lechwe, topi, de grote kudu, de sabelantilope en het blauwe wildebeest.

De Okavango werd in 1849 ontdekt door David Livingstone en is 1700 km lang. Belangrijkste zijrivieren zijn de Rio Cuchi en de Rio Cuito (Angola). Gedurende honderden jaren oefenden de Batawana (Tswana) de politieke controle over de delta uit, hoewel zij eerder in de randgebieden leefden. In de Okavango Delta toeven echter vijf etnische bevolkingsgroepen, die elk een eigen identiteit bezitten en een eigen taal spreken. Dat zijn de Hambukushu , Dceriku, Wayeyi , Bugakhwe en ||anikhwe (moeras- of rivier bosjesmannen). De Hambukushu, Dceriku en Wayeyi zijn Bantus, de Bugakhwe en ||anikwhe behoren tot de Bosjesmannen (San). De voorbije twintig jaar weken echter veel bewoners van de Okavango uit naar Maun, de derde stad van Botswana. Maun is de toerismehoofdstad van Botswana en het administratieve centrum van Ngamiland. Er zijn een veertigtal lodges en camp sites in het deltagebied. Budget- en massatoerisme worden zoveel mogelijk vermeden.

Moremi Game Reserve

Het Moremi Game Reserve ligt zuidoostelijk van de Okavango Delta en is 4871 km² groot. Het grenst aan de oostelijke kant aan Chobe National Park. Dit gebied biedt savanne, moeras en dichte wouden van acacia bomen, afgewisseld met mopane bosland. In het oostelijk deel van het reservaat wisselen lagunes, harde grond en kreken elkaar af. Bij Xakanaxa (bezoek met mokoro) leven de meeste nijlpaarden en olifanten, vooral talrijk tijdens het droge seizoen. In het game reserve krioelt het van diverse antilopensoorten (zoals wildebeest en lechwe), giraffen, buffels, zebra's, leeuwen, luipaarden, hyena's, cheetah's, nijlpaarden, krokodillen en de wilde honden. Ongeveer 80% van de overlevende wilde honden zouden in Moremi leven.

Het reservaat werd gesticht in 1961, maar verschillende keren uitgebreid. Ongeveer 20% van de Okavango behoort nu tot het gebied. Het wodt beheerd door het Department of Wildlife and National Parks. Moremi werd genoemd naar stamhoofd Moremi van de BaTawana. In de jaren zestig van vorige eeuw kwam het tot problemen met de San (ook Basarwa of bosjesmannen genoemd) omdat de regering besloot hen uit het reservaat te verdrijven. Moremi is geen beschermd nationaal park maar een reservaat waar, met een aantal beperkingen, veeteelt toegelaten blijft. Desondanks werden de San verplicht hun boeltje te pakken en zich langs de andere oever van de Khwai rivier te nestelen. Het wantrouwen is blijven bestaan. De San toeven immers al 10.000 jaar in de oostelijke gedeelte van de Okavango Delta.

Moremi wordt het best bezocht tijdens het droge seizoen van juli tot oktober. Tussen oktober en februari is de beste tijd om de moerassen te bezoeken. Van mei tot augustus kunnen de nachten koel zijn, maar is het overdag aangenaam warm. Dit is de beste periode voor vogelliefhebbers. Regen mag worden verwacht van oktober af en dan kan het tot december erg warm zijn, zelfs 's nachts.

Moremi Game Reserve wordt bezocht vanuit Maun, de toeristische hoofdstad van Botswana. Zij werd in 1915 gesticht als hoofdstad voor de Batawana stam. Zij is ook een toegangsweg de Okavango Delta. Maun komt van 'maung' wat in San taal 'plaats van het korte riet' betekent. Er wonen 30.000 mensen en er is een druk vliegveld voor kleine toestellen.

Chobe National Park

Per 12 inwoners van Botswana, leeft er één olifant in Chobe National Park! Er leven 80.000 tot 120.000 zogeheten Kalahari olifanten in Chobe. Zij zijn groter dan de normale Afrikaanse olifant, maar hun slagtanden zijn korter en hun ivoor brozer. Een minder interessante prooi dus voor ivoorsmokkelaars. Dat verklaart wellicht hun grote bevolking. Enkele jaren geleden werd er door de overheid nochtans aan gedacht om een eliminerende selectie door te voeren, maar dat idee heeft men intussen laten varen. De neushoorn ontbreekt in Chobe. Alle andere dieren van de zuidelijke Afrikaanse fauna zijn hier wel te vinden. Naast olifanten komen ook buffels, impala's, wildebeesten, hartebeesten, zebra's en giraffes hier in grote hoeveelheden voor. Meer zeldzame antilopen zijn de puku, de waterbok, de moerasantilope (lechwe) en de sitatunga. Ook de elders bedreigde wilde hond voelt zich hier thuis. Er werd zelfs jacht op gemaakt omdat hij te talrijk is in aantal en zowel landbouwakkers als veestapels beschadigde. De meeste wilde honden leven in de driehoek Chobe-Moremi-Hwange.

Chobe National Park is 10.566 km² groot en is het derde grootste park na Central Kalahari Game Reserve en het Gemsbok National Park. Het park kreeg al vorm in 1931 en was dubbel zo groot toen het tot 'verboden zone voor jagers' werd uitgeroepen, maar het park werd uit het oog verloren toen het geteisterd werd door een tsétsé vlieg plaag. Pas in 1967 zou het officieel geklasseerd worden als nationaal park. Alleen in Serondela leefden toen mensen, maar die werden geleidelijk tot verhuizen aangemoedigd. De Chobe River ontspringt in de noordelijke hooglanden van Angola, waar zij Kwando heet. Bij de grens van Botswana wordt zij Linyanti genoemd en eens voorbij Ngoma wordt het de Chobe.

Het stadje Kasane, grenspost tussen Botswana en Zimbabwe, biedt de Noord -toegang (Sedudu Gate) tot het park. Het ligt bij de rivier en is niet zo ver verwijderd van de Victoria Falls.

Chobe bestaat uit vier eco-zones en wordt best bezocht tijdens het droge seizoen. Serondela ligt noordoostelijk en bestaat uit vlakten en teakbossen. De Chobe rivier vormt de grens van het park en wordt tijdens het droge seizoen als drinkplaats veel bezocht door buffels en olifanten. In het regenseizoen trekken de olifanten 200 km zuidoostwaarts, soms tot in Zimbabwe. Van januari tot maart wordt de omgeving van de rivier wegens de regenval best gemeden. Er zitten hier veel kleurrijke bijeneters (scharrelaarvogels).
Het gebied van het Savuti moeras bakent de westkant van het park af op zowat 50 km ten noorden van de toegang Mababe Gate. Het moeras is een overblijfsel van een groot meer dat van zijn waterbevoorrading werd afgesneden toen de tectonische platen het gebied omwoelden. Nu wordt het moeras druppelsgewijs gevoed door het Savuti kanaal, dat vreemd genoeg soms lange tijd geen water aanvoert en dan plots weer weer veel. Dat verklaart de veel afgestorven bomen langs zijn oevers. Het moerasgebied bevat ook veel grasland en savanne en tijdens het droge seizoen verschijnen knobbelzwijnen, wildebeesten, kudu's, impala's en zebra's. Met uiteraard in hun spoor leeuwen, hyena's en soms jachtluipaarden (cheetah). Voor de zebra's en de roofdieren is dit gebied een migratiezone.
Het Linyanti Moeras ligt noordwestelijk in het park en ten noorden van Savuti. Het wordt bestroomd door de Linyanti. Langs de noordelijke oever van de Kwando rivier begint er Mamili National Park op het grondgebied van Namibia.
Westelijk van Linyanti ligt het Selinda Reservaat. Rondom beide rivieren gedijen open woud en lagunes. In dit gebied leven de meeste leeuwen, de luipaarden, wilde honden, nijlpaarden, roanantilopes (basterdgemsbok), sabelantilopen en vooral olifanten. Af en toe kan men ook moerasantilopen, sitatunga's of krokodillen ontmoeten.
Het Noghatsaa gebied gedijt tussen Linyanti en Savuti. Het is een droog gebied met gras en bomen. Vooral de elandantilope leeft hier. Wie dit teriitorium bezoekt, waarschuwt best tijdig de parkwachters. De oorspronkelijke bewoners van het parkgebied waren San, die ook wel Basarwa (in Tswana) worden genoemd. Zij leefden als nomaden van de jacht en vruchten en lieten ook binnen het park een reeks rotstekeningen na.

Wie in Chobe National Park wil overnachten, moet vooraf reserveren.

Central Kalahari & Deception Valley

Central Kalahari Game Reserve (CKGR) heeft ongeveer een oppervlakte van 52.800 km² (Zwitserland) en behoort wereldwijd tot de grootste beschermde natuurgebieden.
Central Kalahari (Kgalagadi in seTswana) bestaat uit grote open vlakten, vroegere rivierbeddingen en zoutpannen en ligt centraal in Botswana. Het gebied is een afwisseling van zandduinen, bushveld en bomen in de zuidelijke richting, waar onder meer mopanebebossing is. In het park groeien ook tsamma meloenen op de grond. Het is uit deze vruchten dat vele dieren soms hun water halen.

De regenval is hier zeer onregelmatig en de neerslag kan wisselen van gemiddeld 170 mm tot 700 mm per jaar. Er kunnen heuse regenstormen losbarsten.
De zomers - mei tot oktober - zijn droog en warm. Er kan dan ook veel stof waaien. Water is zeldzaam in die periode, de dieren zijn dat dan ook. Oktober is de warmste maand.

De oorspronkelijke bewoners van het parkgebied waren San, die ook wel Basarwa (in Tswana) of Bosjesmannen worden genoemd. Zij leefden als nomaden van de jacht en vruchten en woonden vooral in de zuidelijke gebieden.
CKGR werd aanvankelijk bestemd voor de San, die al 30.000 jaar weten hoe in Kalahari te overleven. Het waren de Britse bezetters van wat toen Bechuanaland werd genoemd, die in 1961 tot de vorming van het San thuisland besloten.
De Bosjesmannen, zoals ze pejoratief genoemd werden, hebben nu hun levenswijze aangepast en vele eigenaars van lodges doen een beroep op San om hun toeristen te begeleiden. Soms leren zij de bezoekers watervoorraden vinden of struisvogels vangen.

Dieren die hier voorkomen zijn bruine hyena's, knobbelzwijnen, wilde honden, cheetah, luipaarden, leeuwen, blauwe wildebeest, elandantilope , gemsbok, kudu, rode hartebeest en springbok.
Uiteraard huisvest de halfwoestijn reptielen en ook schorpioenen. De gevaarlijkste zijn die kleine met dikke staart en kleine tangen.

Het Kalahari gebied is ook rijk aan koper, steenkolen, nikkel en uranium. Er is ook één van de grootste diamantmijnen in Orapa (Makgadikgadi, noordoostelijke Kalahari).

Deception Valley
Deception Valley is een vermoedelijk 16.000 jaar oud, fossiel gebied in het noordelijke gedeelte van CKGR.
Er bestaat een wetenschappelijke theorie, dat de Okavango, de Chobe en de Zambezi ooit als een machtige rivier doorheen de Kalahari stroomden om na samenvloeiing met de Limpopo in de Indische Oceaan uit te monden. De onderaardse tectonische bewegingen veranderden de loop van deze rivieren. Nu vloeit de Chobe naar het Liambezi meer en mondt zij voorbij Kasane bij Kazungula uit in de Zambezi.
Deception Valley is wat overblijft van een grote rivierbedding. Zij is nu bedekt met laaggroeiend gras en soms 'eilandjes' met boomgroei. De wortels van de bomen, vrijwel uitsluitend acacia en jujube, kunnen soms tot vijftig meter diepte groeien waar zij water vinden om te overleven.
Het is op deze plekken dat leeuwen dikwijls de schaduw opzoeken. Ook de bruine hyena schuilt hier.

Makgadikgadi National Park

Makgadikgadi National Park ligt met zijn oppervlakte van 4.900 km² halverwege Maun en Nata op de weg naar Francistown in noordelijk Botswana. De toegang tot het park ligt 160 km ten Oosten van Maun en 45 km ten Westen van het dorpje Gweta, waar ook de dichtstbij gelegen lodge gevestigd is en toeristen proviand en benzine kunnen aanschaffen. De zoutpannen in dit gebied, dat ook wel omschreven wordt als 'het dorstland', liggen ten dele in het Zuiden, het Oosten en het Noord-Westen van het park.

Wanneer half november het regenseizoen begint worden zij met water gevuld en dat houden zij meestal tot april of mei. Deze grote tijdelijke wateroppervlakten lokken vele vogelsoorten en grote aantallen zebra's en wildebeesten. De wegen zijn in die periode vrijwel onberijdbaar en de beste manier om natuur en dieren te bewonderen is vanuit de lucht. Alle seizoenen zijn geschikt voor een bezoek, maar men kan het best genieten door de overgang van 'droog' naar 'nat' te beleven en de transformatie van de zoutpannen te aanschouwen.

Makgadikgadi is altijd eigendom geweest van de overheid. In beginsel woonden er geen mensen, tot dorpelingen en veehoeders in perioden van grote droogte tijdelijke toegang verkregen met hun veestapels. In 1970 kreeg Makgadikgadi de status van 'game reserve' en in december 1992 werd het uitgeroepen tot nationaal park.

Nabij ligt Nxai National Park en Nata Bird Sanctuary. Dat werd in 1990 gesticht als een beschermd reservaat in de noordoostelijke hoek van Sowa ('zout' in San) Pan. Het is een gemeenschapsproject dat wordt beheerd door verantwoordelijken uit de vier dorpen van de omgeving. Het vogelreservaat is 230 km² groot. De lokale bevolking bouwde een eenvoudig wegennet uit en kreeg de financiële middelen van de Kalahari Conservation Society en enkele internationale organisaties. De enige aanwezige zoogdieren zijn hartebeest, kudu, rietbok, springbok en steenbok, vossen, apen. Stilaan komen er ook elandantilopen bij, alsmede zebra's en gemsbokken. En vogels uiteraard, van de kleinste soorten tot arenden, flamingo's, pelikanen en struisvogels. Plannen voor een blijvende waterpoel die via een pompstation wordt bevoorraad door de Nata rivier, werden uitgewerkt. Bij de toegang kwam een kamp met stortbaden, toiletten en mogelijkheden tot barbecue. Een in 1992 omgevallen baobob is de blikvanger bij het kamp: hij overleefde zijn klap en blijft… horizontaal groeien.

Taal

Setswana 78.2%, Kalanga 7.9%, Sekgalagadi 2.8%, English 2.1% (official), other 8.6%, unspecified 0.4%.

Klimaat en beste reistijd

Botswana heeft een warm klimaat. Het land ligt op het zuidelijk halfrond en heeft dus omgekeerde seizoenen: als het bij ons winter is, is het in Botswana zomer.

Er wordt echter meestal gesproken van een “regenseizoen” en een “droog seizoen”. Het regenseizoen in Botswana, op uitzondering van het zuidelijke deel van de Okavango Delta, loopt van december tot maart. In het zuidelijke deel van de Okavango Delta is het tijdens het droog seizoen net op zijn natst. In de Kalahari regent het bijna nooit. De hoeveelheid regent verschil per gebied, buien zijn meestal kort en hevig, tegen het eind van de middag.

In juni en juli kan het in de Kalahari overdag zo’n 40 graden Celsius worden en 's nachts tot onder nul afkoelen, in de overige gebieden is het het hele jaar door aangenaam met zo’n 21 tot 30 graden Celsius.

De meeste gebieden in Botswana zijn het hele jaar te bezoeken, de beste reistijd is:
Okavango Delta: mei-oktober
Moremi: juli-oktober, oktober-februari (moerassen), mei-augustus (vogels)
Chobe: april-november/december
Kalahari: november-april
Makgadikgadi: hele jaar

Praktisch

De munteenheid van Botswana is de Pula (dat regen betekent). De pula is ongeveer 10 eurocent waard. Het is het handigst om contante dollars mee te nemen in niet te grote coupures. Coupures van 100 US$ worden namelijk niet overal geaccepteerd. In de grotere steden kun je betalen met Visa, Mastercard wordt minder vaak geaccepteerd. Travellercheques kun je eventueel bij banken wisselen. Neem het aankoopbewijs van je reischeques mee, sommige banken kunnen hiernaar vragen. Bij het omwisselen van contante dollars bij een bank is het nodig je paspoort mee te nemen. Ook kun je in grote steden geld pinnen.

Visum

Geschiedenis

De Republiek Botswana is geheel door land omgeven telt ruim 1,5 miljoen inwoners. De oppervlakte van Botswana is 600.000 vierkante kilometer en is daarmee ongeveer 16 keer zo groot als Nederland. Het grenst aan Namibië, Zimbabwe, Zambia en Zuid-Afrika. Het land is politiek en economisch zeer stabiel.

Het vroegere Britse protectoraat Bechuanaland nam de huidige naam aan na de onafhankelijkheid in 1966. De Botswanese economie – een van de meest robuuste van Afrika – wordt gedomineerd door de diamantindustrie. Het is het minst corrupte land van Afrika. De hoofdstad en grootste stad van het land is Gaborone. Kasana en Maun zijn de toeristencentra.

Het hoogste punt is Tsodilo Hills (in het westen) met 1.489 m.